Kalp Yetmezliği Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir?

Kalp yetmezliği, kalbin çeşitli nedenlerle normalden daha az verimli çalıştığı bir kalp rahatsızlığıdır. Konjestif kalp yetmezliği olarak da adlandırılan hastalık kalbin vücuda yeterli miktarda kan pompalayamaması durumudur. Bu durum genellikle kalbin çok zayıf veya gergin hale gelmesi nedeniyle oluşur. Kalp yetmezliğinin en sık neden koroner arter hastalığıdır. Koroner arter hastalığı kalbi besleyen damarlarda ateroskleroz(damar sertliği) gelişmesi sonucu oluşur. Kalp yetmezliği, kalbin çalışmayı bıraktığı anlamına gelmez. Sadece daha iyi çalışmasına yardımcı olmak için biraz desteğe ihtiyacı vardır. Her yaşta ortaya çıkabilir, ancak en çok yaşlılarda görülür. Zamanla kötüleşme eğiliminde olan uzun süreli kronik bir hastalıktır. En sık görülen kalp yetmezliği belirtileri nefes darlığı, çarpıntı, öksürük ve bacaklarda şişliktir. 

Genellikle tam anlamıyla tedavi edilemez, ancak semptomlar sıklıkla uzun yıllar kontrol altında tutulabilir. 

Kalp yetmezliği nedir? 

Kalp yetmezliği, kalbin vücuda yeterli miktarda kan pompalayamaması ile karakterize kronik bir hastalıktır. Başka bir deyişle kalp yetmezliği, kalbi zayıflatan bir veya birden fazla belirtiler topluluğudur. Doku ve organlara yeterli miktarda kan akışı olmadığı için tüm ana vücut fonksiyonları bozulur. Genellikle başka birkaç nedenin bir araya gelmesi ve kalbe zarar vermesi sonucu ortaya çıkar. Kalp yetmezliği olan hastaların ömrü, durumun ciddiyetine, hastalığın evresine, genetiğe, yaşa ve beslenme, yaşam tarzı gibi diğer faktörlere bağlı olarak değişir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre, konjestif kalp yetmezliği teşhisi konan tüm insanların yaklaşık yarısı beş yıldan fazla hayatta kalacaktır.

Dekompanse kalp yetmezliği nedir? 

Dekompanse kalp yetmezliği (DKY), kalpteki yapısal veya işlevsel bir değişiklik nedeniyle kan basıncının fizyolojik seviyelerde tutulmaması ya da uygun seviyelere çıkarılamamasına yol açan ve acil tıbbi müdahale gerektiren birr klinik sendrom olarak tanımlanabilir. Hastanın genel sağlık durumu ve yaşam kalitesini etkileyen bariz semptomların olduğu kalp yetmezliği durumunu tanımlar. DKY geliştiğinde nefes darlığı, yorgunluk ve sıvı tutulması gibi semptomlar daha belirgin hale geir. 

Kalp yetmezliği neden olur? 

Kalp yetmezliği genellikle kalbi aynı anda etkileyen birkaç sorunun bir sonucudur. Kalp yetmezliğine yol açabilecek durumlar şunları içerir:

-Koroner kalp hastalığı: kalbi besleyen atardamarların yağlı maddelerle tıkanması sonucu meydana gelen hastalık, koroner kalp hastalığı kalp krizine neden olabilir. 

-Hipertansiyon: Kontrol altında olmayan yüksek tansiyon, kalbe ekstra yük binmesine neden olarak kronik vadede kalp yetmezliğine yol açabilir. 

-Miyokardit: kalp kasının iltihaplanması durumudur.

-Kalp kasında hasar: Kalp kası hasarı, bazı hastalıklar, enfeksiyonlar, ağır alkol ya da kokain kullanımı veya kemoterapi için kullanılan bazı ilaçların toksik etkisi, genetik özellikler gibi farklı nedenlerle gelişebilir. 

-Kalp ritim problemleri

-Kalp kapakçık hastalıkları 

-Doğuştan olan kalp hastalıkları: kalbin normal işleyişini etkileyen doğum kusurları 

-Diğer nedenler: Anemi, diyabet, obezite, böbrek yetmezliği, aşırı alkol tüketimi, sigara, uyuşturucu madde kullanımı, HIV, akciğerlerde yüksek basınç (pulmoner hipertansiyon) ve aşırı aktif tiroid kalp yetmezliğine yol açabilen diğer bazı durumlardır.

Ani (akut) gelişen kalp yetmezliği nedenleri ayrıca şunları içerir:

-Alerjik reaksiyonlar

-Akciğerlerde kan pıhtıları

-Şiddetli enfeksiyonlar

-Bazı ilaçların kullanımı

-Kalp kasına saldıran virüsler 

Kalp yetmezliği belirtileri nelerdir? 

-Nefes darlığı(dispne): nefes darlığı ya da tıbbi adıyla dispne, aktivite ile ya da istirahat halinde görülebilir. Uzanırken şiddetlenir ve geceleri uykudan uyandırabilir. Hasta düz yatarken genellikle nefes almakta güçlük çeker ve üst bedeni desteklemek için iki yastık kullanma ihtiyacı hisseder. Nefes darlığı, akciğer konjesyonu dediğimiz duruma bağlı olarak ortaya çıkar. Akciğer ödemi ya da konjesyonu, kalp damarlarında tıkanıklık nedeniyle sıvı akciğerlere geri döndüğünde olan durumdur. Kan akciğerlerden kalbe kan getiren damarlarda göllenir. Bu da sıvının akciğerlere sızmasına neden olur. Nefes darlığının diğer bir sebebi ise vücut organlarının yeterli miktarda oksijen açısından zengin kan ulaşmamasıdır. Gece aniden uyanıp derin nefes alma ihtiyacı oluyorsa sorun muhtemelen şiddetlidir ve acil tıbbi tedaviye ihtiyaç vardır. 

-Öksürük ve wheezing (hırıltılı solunum): Akciğer konjesyonu yani akciğerde sıvı birikmesi kuru, keskin bir öksürüğe veya hırıltılı solunuma neden olabilir. Hastada kuru ya da beyaz veya pembe kanlı balgam ile seyreden ve geceleri artan inatçı öksürük vardır. Balgam akciğerlere sızmış sıvıdan kaynaklanır. Kalp yetmezliğinden kaynaklanan öksürük, kişi düz olarak yattığında ciğerlerde fazladan sıvı göllenmesi meydana geldiği için artar. Islık sesine benzeyen ve nefes verirken çıkan hırıltılı akciğerdeki ödeme bağlı diğer bir semptomdur. 

-Halsizlik, yorgunluk, güçsüzlük: Hasta kendisini gün içerisinde çoğu zaman yorgun hisseder ve egzersiz yapmak için yeterince enerjiye sahip değildir. Sürekli yorgunluk hissi alışveriş yapmak, merdiven çıkmak ve hatta yürümek gibi günlük aktivitelerde zorluğu da beraberinde getirir. Bunun nedeni kalbin oksijen açısından zengin kanı hayati organlara ve kaslara yeterince pompalayamamasına bağlı olarak hızlı yorulma ve bacaklarda güçsüzlük gelişmesidir. 

-Ayak, ayak bilekleri, bacaklar ve karında şişme: Böbreklerin yeterince kanlanmaması süzme fonksiyonunu bozarak vücutta sodyum ve su tutulmasına yol açar. Kalbin gücündeki azalmaya bağlı olarak kan akışı yavaşladıkça, damarlardan kalbe dönen kan miktarı artar ve kalbin gerisindeki organ ve dokularda göllenerek sıvı birikmesi ortaya çıkar.  Böbrekler, sodyum ve suyu daha az atabilir. Sonuç olarak vücutta ekstra sıvı birikmesi bağlı olarak ayak, ayak bilekleri, bacaklar ve karında ödem ve şişlik gelişir. Şişme sabahları daha azdır ve günün ilerleyen saatlerinde kötüleşme eğilimi gösterir. Hasta sıklıkla ayakkabılarının dar gelmesinden şikayet eder. 

-Kilo artışı: su tutulumu yani ödeme bağlı olarak hızlı bir kilo artışı görülebilir. 

-Geceleri sık idrara çıkma ihtiyacı: Yerçekimi, yatarken böbreklere daha fazla kan akışına neden olur. Bu sebeple böbrekler daha fazla idrar üretimi yapar. Bu da geceleri sık idrara çıkma ihtiyacına neden olur. 

-Çarpıntı: hızlı ya da düzensiz kalp atımı olduğunda çarpıntı hissedilir. Kalp kası zayıf olduğunda ve yeterli güçte kan pompalayamadığında oksijen açısından zengin kanı hayati organlara ve kaslara ulaştırabilmek için daha hızlı atmaya başlar. Fazla atım sonucu kalp kası güçlenerek büyür ve bu da ilerleyen dönemlerde düzensiz kalp atışına yol açabilir. Kalpteki yetersizliğe bağlı sindirim organları yeterince kan alamaz. 

-Wheezing: hırıltılı solunum

-Kilo kaybı: bazı hastalarda kilo kaybı olabilir. 

-Mide bulantısı, hazımsızlık, iştahsızlık, kilo kaybı: Ödeme bağlı karında şişkinlik ve sertlik vardır. Ayrıca Ayrıca iştahsızlık veya mide bulantısına yol açar. 

-Baş dönmesi, konsantrasyon güçlüğü,dikkatte azalma, bilinç bulanıklığı, bayılma: kalp, beyne oksijen açısından zengin kandan yeterli miktarda pompalayamadığı için ve sodyum gibi kandaki belirli maddelerin değişen seviyeleri nedeniyle bu semptomlar gelişebilir. 

-Boyun damarlarında şişme: Kanın, kalpten vücuda yeterince pompalanamaması kalbin gerisinde göllenmesine ve damarlarda şişkinliğe yol açar. 

-Göğüs ağrısı: kalp yetmezliği kalp krizinden kaynaklanıyorsa göğüs ağrısı gelişir. 

Kalp yetmezliği belirtileri hafiften şiddetliye kadar değişiklik gösteren bir paternde olabilir ve gelip gidebilir. Hastalarda hiç belirti görülmeyen zamanlar da olabilir, ancak bu kalp yetmezliğinin iyileştiği anlamına gelmez. Genel geçer kural olarak kalp yetmezliği zaman içinde kötüleşme eğilimi gösterir. Hastalık ilerlediğinde belirtiler artar, çeşitlenir ve şiddetlenir. Kalp yetmezliği olan bazı hastalarda ise depresyon ve anksiyete gelişebilir. Peki kalp yetmezliği olan bir insan ne kadar yaşar? Bu sorunun cevabı pek çok faktöre bağlı olarak değişiklik gösterir. Örneğin hastalığın evresi beklenen yaşam süresini önemli ölçüde etkiler. Hastalığın erkenden tanı ve tetavisi yaşam süresini önemli ölçüde uzatan bir diğer faktördür. Hastanın yaşam tarzı ve beslenme şekli diğer önemli bir etken olarak karşımjza çıkar. 

Kalp yetmezliği evreleri nelerdir? 

Kalp yetmezliği, farklı şekillerde sınıflandırılır. En sık kullanılan ve hastalığın gidişatını öngören sınıflandırma New York Kalp Cemiyeti (NYHA) Fonksiyonel Sınıflandırmasıdır. Kalp yetmezliği, bu sınıflandırma ile hastada görülen semptomların ciddiyetine bakılarak 1'den 4'e kadar evrelere ayrılmıştır.

Sınıf 1: Fiziksel aktivite sınırlaması yoktur.  Olağan fiziksel aktivite aşırı yorgunluğa, çarpıntıya ya da nefes darlığına neden olmaz.

Sınıf 2: Fiziksel aktivitede hafif sınırlama vardır. Hasta dinlenirken rahattır. Ancak olağan fiziksel aktivite yorgunluk, çarpıntı ve nefes darlığı ile sonuçlanır.

Sınıf 3: Fiziksel aktivitede belirgin sınırlama. Hadta dinlenirken rahattır. Ancak normalin daha altındaki aktivitede bile yorgunluk, çarpıntı veya nefes darlığı görülür.

Sınıf 4: Rahatsızlık duymadan herhangi bir fiziksel aktiviteyi sürdüremez. Dinlenme sırasında bile kalp yetmezliği belirtileri vardır. Her türlü fiziksel aktivite sonrası belirtiler ortaya çıkar. 

Peki kalp yetmezliğinin son evresi nedir? New York Kalp Cemiyeti (NYHA) Fonksiyonel Sınıflandırmasına göre son evre sınıf 4 kalp yetmezliğidir. 

Kalp yetmezliği tanısı nasıl konur? 

Peki kalp yetmezliği nasıl anlaşılır? Öncelikle nefes darlığı, çarpıntı, hırıltılı solunum gibi belirtilerden yola çıkılarak kalp yetmezliği kuvvetli bir ihtimalle tanınır. Daha sonra ise aşağıda da sıralanan tanı testleri yardımı ile bu ön tanı doğrulanır. Kalp yetmezliği tanısı için doktor öncelikle hastanın semptomlarını sorgular ve detaylı bir fizik muayene yapar. Ayırıcı tanı için bazı tetkikler ister. Kalp yetmezliği tanısı için istenen testler şunları içerebilir:

-Ekokardiyografi: Kalp yetmezliğini teşhis etmede kullanılan en etkili tetkik ekokardiyografi ya da kısaca ekodur. Bu tetkikte kalbin ayrıntılı görüntülerini oluşturmak için ses dalgaları kullanılır. Bu görüntüler yardımıyla kardiyoloji uzmanı kalpteki hasarı değerlendirir. Eko, kalp yetmezliği için altta yatan nedenlerin belirlenmesinde yardımcı olur.

-Göğüs grafisi: Göğüs grafisi kalp ve çevresindeki organların değerlendirilmesi için faydalıdır. 

-Kalp MRG: MRG, X ışını kullanılmadan kalbin detaylı görüntülerini elde etmek için faydalıdır. 

-Nükleer tarama: Kalpteki odacıkların görüntülerini oluşturmak için vücuda çok küçük bir dozda radyoaktif madde enjekte edilerek görüntüleme yapılır. 

-Koroner anjiyografi: Bu görüntüleme tetkikinde kasık veya koldaki büyük bir damara bir kateter yerleştirir ve bu kateterle kalbe ulaşılır. Kalpteki kan akımını ve kalbi besleyen damarlarda tıkanıklık olup olmadığını tespit etmede faydalıdır. 

-Eforlu EKG: Kişi koşu bandında koşarken veya başka bir egzersiz türü gerçekleştirirken EKG çekilerek kalp fonksiyonları değerlendirilir. 

-Holter: EKG'de olduğu gibi elektrot yamaları göğse yerleştirilir ve Holter monitörü adı verilen küçük bir cihaza bağlanır. Makine ile kalbin elektriksel aktivitesi en az 24 ila 48 saat süreyle kaydedilir. Kişi hastanede yatmıyorsa Holter cihazı eve gönderilir. 

Kalp yetmezliği nasıl tedavi edilir? 

Kalp yetmezliği düzelir mi? sorusunun cevabı hastalar tarafından sıklıkla merak edilir. Ancak çoğu durumda hastalığı tamamen iyileştirebilen bir tedavi seçeneği bulunmaz. Bazınolgularda nadiren de olsa altta yatan neden ortadan kaldırıldığında tamamen iyileşme olabilir. Bununla birlikte erken tanı ve tedavi ile kronikleşmiş bile olsa belirtiler hızlı bir şekilde kontrol altına alınabilir. Kalp yetmezliğini tedavisi semptomların ciddiyetine göre düzenlenir. Belirtiler tamamen ortadan kalksa bile her 3 ila 6 ayda bir düzenli kontrollere devam edilir. Tedavinin temel amacı yaşam kalitesi ve süresini arttırmaktır. Tedavide ilaçlar, bypass ya da anjiyoplasti ameliyatları, kalp pili, implante edilebilir Kardiyoverter defibrilatör (ICD) ve kalp nakli gerekli olabilir. 

İlaçlar:

Kalp yetmezliğinde kullanılan ilaçlar şu şekilde sıralanabilir:

-Kan sulandırıcı ilaçlar

-ACE inhibitörleri

-Anjiyotensin II reseptör blokörleri

-Beta blokerlera

-Kalsiyum kanal blokerleri

-Kolesterol düşürücü ilaçlar 

-Nitratlar

Kalp yetmezliği tedavisi için kullanılan ilaçlar ile şunlar hedeflenir:

-Kalbin kan pompalama gücünü desteklemek

-Kan pıhtısı oluşumunu kontrol altına almak ve azaltmak

-Gerektiğinde kalp atış hızını azaltma

-Fazla sodyumun atılımı ve potasyum seviyelerinin korunmasını sağlamak

-Kolesterol seviyelerini azaltmak

Bypass Cerrahisi:

Kalp yetmezliği olan bazı hastalarda koroner bypass gibi ameliyatlar gerekli olabilir. Bu cerrahi işlemde kişinin vücudundan alınan sağlıklı bir atar damar parçası tıkalı kalp damarına bağlanır. Böylece kan akımı bu yeni damardan sağlanır. 

Anjiyoplasti:

Tıkalı damarın tedavisi için anjiyoplasti ameliyatı da tercih edilebilir. Anjiyoplasti ile tıkanmış veya daralmış damara balonlu bir kateter yerleştirilir. Kateterle ilgi damara ulaşılır ve balon şişirilerek damar açılır. Bu işlemden sonra bazı hastalarda tedavi edilen damara kalıcı bir stent yerleştirilir. Stent, tel örgü şeklinde genişleme özelliği olan metal bir tüptür.  Stent, damarı kalıcı olarak açık tutar ve daha fazla daralmasını önlemeye yardım eder. 

Kalp pilli:

Kalp yetmezliği olan bazı hastaların kalp ritimlerini kontrol etmeye yardımcı olması için kalp pillerine ihtiyacı vardır. Bu küçük cihazlar göğüs içine yerleştirilir. Kalp pilleri kalp çok hızlı attığında kalp atış hızını yavaşlatabilirken, çok yavaş attığında hızı artırır. Kalp pilleri genellikle baypas ameliyatı ve ilaçlarla birlikte kullanılır. 

İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD):

ICD, kalp atış hızınızı takip eden ve anormal bir kalp ritmi tespit edildiğinde kalbi şoklayan, pille çalışan bir cihazdır. Bu şoklama ile kalp atış hızı normal bir ritme geri döndürür. Ejeksiyon fraksiyonu (kalbin her kasılmada pompaladığı kan miktarı) %35'ten az olan hastalarda ICD önerilir.

Kalp nakli:

Kalp nakli, diğer tüm tedaviler başarısız olduğunda ve  kalp yetmezliğinin son aşamalarına gelinmişse kullanılır. Bu tedavi ide kalbin tamamını veya bir kısmını çıkarılarak yerine donörden alınan kalbi nakleder. 

Kaynakça:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heart-failure/symptoms-causes/syc-20373142

https://www.nhs.uk/conditions/heart-failure/

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17069-heart-failure-understanding-heart-failure

https://www.webmd.com/heart-disease/guide-heart-failure

https://medlineplus.gov/heartfailure.html

https://www.heart.org/en/health-topics/heart-failure/warning-signs-of-heart-failure

https://www.healthline.com/health/heart-failure

https://www.heart.org/en/health-topics/heart-failure/what-is-heart-failure/classes-of-heart-failure

 

İzleme 189
Etiketler : heart failure

Gönderiye yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir! Giriş Yap